Vier jaar oorlog in Oekraïne

‘Het is heel onwerkelijk. Een complete nachtmerrie.’  Dat zei Ferenc Katko, onze landendirecteur van Dorcas Oekraïne, precies vier jaar geleden. Op 24 februari 2022 begon Rusland de grootschalige invasie in Oekraïne. Wat toen nog nauwelijks te bevatten was, is inmiddels dagelijkse realiteit geworden. 

De oorlog heeft diepe sporen getrokken. Duizenden mensen zijn omgekomen. Miljoenen mensen moesten hun huis verlaten. Dorpen en steden zijn beschadigd of verwoest. Wat eerst tijdelijk leek, duurt nu al vier jaar.

Dagelijks leven onder dreiging 

In Oost-Oekraïne horen drone-aanvallen en beschietingen bij het dagelijks leven. Luchtalarmen verstoren werk, school en nachtrust. Elektriciteit en verwarming vallen regelmatig uit. 

‘Die druk is overal voelbaar. In de constante dreiging, in het geluid van luchtalarmen, in het gebrek aan elektriciteit en verwarming. Mensen hebben geleerd zich aan te passen, maar die aanpassing komt met een prijs.’ 
— Ferenc Katko, landendirecteur Oekraïne  

‘De oorlog raakt niet alleen mensen aan het front. Het hele land is getroffen. Families leven in overlevingsmodus, kinderen groeien op met raketalarmen als routine en ouderen raken steeds verder geïsoleerd. De mentale impact is diep en wijdverspreid.’ 

Vooral ouderen blijven vaak achter in dorpen dicht bij de frontlinie. Zij willen of kunnen niet meer weg. Juist voor hen blijft Dorcas zich inzetten. 

De eerste jaren: noodhulp en opvang  

In de eerste periode van de oorlog, vooral in 2022 en 2023, lag de nadruk op directe noodhulp. Honderdduizenden mensen sloegen op de vlucht. Alles moest snel worden geregeld. 

Samen met kerken en partners zorgden we voor opvangplekken voor mensen die huis en haard moesten verlaten. We deelden eetklare maaltijden en voedselpakketten uit. Ook brachten we matrassen, slaapzakken en kookgerei naar opvanglocaties. Daarnaast verstrekten we hygiënekits met onder meer zeep, tandpasta, maandverband en handdoeken. 

Omdat Dorcas ook in Moldavië en Roemenië werkt, konden we daar direct hulp bieden aan mensen die de grens overstaken. Zo stonden we vanaf het begin klaar. Zie hieronder een interview waarin collega Jan Jacob sprak met een aantal gezinnen die net in Roemenië aan zijn gekomen. 

Meer dan praktische hulp alleen 

In de loop van 2022 en 2023 werd duidelijk dat noodhulp alleen niet genoeg was. Mensen leefden al maanden onder grote spanning. Ze hadden verlies, angst en onzekerheid meegemaakt. Het dagelijks leven stond op zijn kop. 

Onze collega Heleen, destijds noodhulpcoördinator in Oekraïne, verwoordde het zo: 

‘Het valt ons vooral op dat tieners en jongvolwassenen het zwaar hebben; in het bijzonder degenen die uit conflictgebieden zijn gevlucht. Zij missen een doel in hun leven, zitten zonder school of werk, en ervaren veel onzekerheid over hun toekomst en de ontwikkeling van dit conflict. Daarbovenop hebben zij schokkende gebeurtenissen meegemaakt en zijn ze dierbare mensen verloren.’ 

Daarom zijn we, samen met andere organisaties, psychosociale hulp gaan bieden. In Oekraïne, Moldavië en Roemenië organiseren we groepsbijeenkomsten waar mensen hun ervaringen delen. Met sport en spel, creatieve therapie en trainingen helpen we kinderen, jongeren en volwassenen om hun verhaal te verwerken en weer perspectief te zien. 

Hulp in koude winters 

Naast geweld en verwoesting werden ook de winters een groot probleem. Zeker voor ouderen in beschadigde huizen of dorpen dicht bij de frontlinie. Samen met partners voeren we ieder jaar winterprojecten uit. We delen brandhout uit, vooral in gebieden dicht bij het front. Zodat mensen hun huis kunnen verwarmen en de winter doorkomen. Ook hebben we regelmatig projecten waarbij we beschadigde woningen herstellen. Ramen, daken en muren worden gerepareerd, zodat mensen weer veilig binnen kunnen wonen. 

Vier jaar later: opnieuw noodhulp 

Nu, vier jaar later, is de situatie opnieuw kritiek. Door recente aanvallen op de gas- en energievoorziening en een extreem koude winter zitten miljoenen mensen zonder warmte. Daarom zijn we begin februari een nieuwe noodhulpactie gestart. We delen draagbare noodhulppakketten uit.  

In zo’n pakket zit onder andere: 

• een mini-gasfornuis 

• een powerbank 

• een slaapzak voor extreme kou 

• een oplaadbare zaklamp 

Daarmee kunnen mensen koken, warm blijven en contact houden met familie en hulpdiensten. Praktische middelen die in noodsituaties dus van groot belang zijn. 

Hoe verder? 

Nog nooit was de toekomst voor Oekraïners zo onzeker. We blijven bidden voor vrede en blijven de getroffenen helpen. Mensen zitten al lange tijd in overlevingsmodus. Hoop, vreugde en verbondenheid staan onder druk en dat eist zijn tol. 

Juist daarom blijven we samen met kerken, partners en lokale collega’s trouw doorgaan. Om mensen bij te staan. Om hoop levend te houden. En om, stap voor stap, te bouwen aan herstel. 

24 februari 2026