Hoe Dorcas zich inzet tegen droogte in Kenia

Als regen in Kenia uitblijft, merken boeren dat direct. Gewassen groeien minder goed of oogsten mislukken. Ook vee vindt moeilijker voldoende water en voedsel. Voor gezinnen die afhankelijk zijn van landbouw raakt droogte daardoor meer dan alleen het land: ook voedsel en inkomen komen onder druk te staan.

In ons werk in Kenia zien we bovendien dat het weer moeilijker te voorspellen is. Regen kan lang uitblijven en op een ander moment juist in korte tijd hevig vallen. Dat vraagt veel van boeren en veehouders. Wanneer zaai- en regenseizoenen minder voorspelbaar worden, neemt de onzekerheid over de volgende oogst toe.

Daarom werken we niet alleen aan hulp wanneer een oogst al is mislukt. Samen met mensen en lokale partners investeren we ook in oplossingen voor de langere termijn: betrouwbaar water, landbouwkennis, een gezonde bodem, herstel van het landschap en verschillende manieren om inkomen te verdienen.

Lees meer over ons werk in Kenia.

Hoe is de droogtesituatie in Kenia nu?

Droogte in Kenia is geen situatie die overal in het land hetzelfde is. De omstandigheden verschillen per regio en regenseizoen.

De Keniaanse NDMA volgt daarom maandelijks de droogtesituatie in de droge en semi-droge gebieden van het land. Per county wordt gekeken naar onder andere regen, water, vegetatie, vee en voedselzekerheid. Daardoor kan het beeld in het ene deel van Kenia heel anders zijn dan in het andere.

Ook internationale organisaties volgen deze ontwikkelingen. De FAO houdt de situatie rond landbouw en voedselzekerheid in Kenia bij. De situatie in 2026 laat goed zien waarom nuance nodig is: slechte regens kunnen in bepaalde gebieden nog lang gevolgen hebben voor voedsel en inkomen, terwijl een volgend regenseizoen elders juist gunstiger uitpakt.

Daarom spreken we niet alsof heel Kenia voortdurend met dezelfde droogte te maken heeft. We kijken naar wat mensen op een specifieke plek ervaren en welke ondersteuning daar past.

Waarom heeft Kenia regelmatig te maken met droogte?

Kenia kent grote verschillen in landschap en klimaat. Sommige gebieden zijn groen en vruchtbaar, terwijl grote delen van het land droog of semi-droog zijn.

De droge en semi-droge gebieden beslaan ongeveer 80 procent van het Keniaanse landoppervlak. Dat blijkt uit beoordelingen van de Keniaanse NDMA. In deze gebieden is regen vaak wisselvallig en zijn boeren en veehouders relatief kwetsbaar voor lange droge perioden.

Voor een boer is bovendien niet alleen belangrijk hoeveel regen er valt, maar ook wanneer die regen komt.

Stel dat iemand zaait na de eerste regen. Wanneer de volgende buien vervolgens weken uitblijven, kunnen jonge planten alsnog uitdrogen. Andersom kan na een lange droge periode in korte tijd veel regen vallen. Water stroomt dan snel weg en kan vruchtbare grond meenemen.

Onze strategisch programma-adviseur Heleen Berends ziet dat veranderende regenpatronen directe invloed hebben op plantseizoenen. In Kenia zien onze collega’s zowel droogte als overstromingen en hitte. Dat maakt het agrarische leven onvoorspelbaarder.

Daarom is klimaatadaptatie voor boeren en gemeenschappen een steeds belangrijker onderdeel van ons werk.

Waar in Kenia speelt droogte een rol?

Vooral droge en semi-droge gebieden zijn gevoelig voor perioden met weinig regen. Maar ook binnen die gebieden verschillen de omstandigheden sterk.

Een voorbeeld is Kitui. Daar zien we hoe onregelmatige regen oogsten onder druk zet. In het gebied waar Justus woont, kunnen mislukte oogsten leiden tot voedseltekorten. Ook ontbossing vormt er een probleem: bomen verdwijnen en daarmee worden onder andere veevoer en planten voor bijen schaarser.

In 2025 startten we daarnaast klimaatprogramma’s in Loitokitok, Marsabit en Kitui. Daarbij werkten we onder meer aan het beheer van natuurlijke hulpbronnen, watersystemen en herstel van ecosystemen. In Loitokitok beschermde een water- en sanitatieproject twee belangrijke stroomgebieden en verbeterde de toegang tot water voor afgelegen gemeenschappen van veehouders. In Siaya ontvingen huishoudens binnen een project 60 liter veilig water per dag.

Dat laat zien waarom we niet met één standaardoplossing werken. Een boer in Kitui kan iets anders nodig hebben dan een veehouder in Marsabit of een gezin in Siaya. We kijken daarom samen met mensen ter plaatse naar de bodem, het water, de landbouw, bestaande kennis en mogelijkheden om inkomen te verdienen.

Wat betekent droogte voor boeren in Kenia?

Een slecht regenseizoen heeft vaak meerdere gevolgen tegelijk.

Veel boeren gebruiken een deel van hun oogst zelf en verkopen een ander deel. Wanneer er minder van het land komt, kan een gezin daardoor zowel voedsel als inkomsten verliezen.

Minder oogst betekent minder voedsel

Als regen te laat komt of lange tijd uitblijft, krijgen gewassen onvoldoende water. De oogst wordt kleiner of kan helemaal mislukken.

Ook wanneer voedsel op de markt verkrijgbaar is, kan een gezin in de problemen komen. Als inkomsten uit landbouw wegvallen, is er immers minder geld om voedsel te kopen.

Ook vee en inkomen staan onder druk

Wanneer water, gras en ander veevoer schaarser worden, krijgen ook veehouders te maken met moeilijke keuzes.

Voor gezinnen die leven van de verkoop van gewassen, melk, vee of andere landbouwproducten kan een slecht regenseizoen zo ook een financiële tegenvaller worden. Er blijft minder geld over voor eten, schoolkosten of investeringen in het bedrijf.

Daarom kan het belangrijk zijn om inkomsten te spreiden. Wie niet volledig afhankelijk is van één gewas of één manier van verdienen, heeft meer mogelijkheden wanneer één onderdeel tegenvalt.

Een droge bodem maakt boeren extra kwetsbaar

Ook wat er in de bodem gebeurt, is belangrijk.

Langdurige droogte kan een bodem verzwakken. Als daarna hevige regen valt, kan vruchtbare aarde wegspoelen. Een gezonde bodem met een goede structuur en voldoende organisch materiaal kan juist meer water vasthouden. Daardoor kunnen gewassen tijdens een droge periode langer gebruik maken van aanwezig vocht.

In Kenia zien we die wisselwerking bijvoorbeeld bij Joy. In haar omgeving droogt de grond uit, verdwijnen bomen en spoelt bij hevige regen vruchtbare aarde weg. Op haar school zijn inmiddels 300 bomen geplant. De leerlingen verzorgen de bomen zelf. Ze helpen zo de omgeving groener te maken en de grond te beschermen.

Lees meer over bodemvruchtbaarheid en landbouw.

Hoe helpen we boeren omgaan met droogte?

Droogte heeft geen eenvoudige oplossing. Daarom beginnen we niet met de vraag: welke techniek kunnen we hier invoeren? We kijken eerst naar wat er in een gemeenschap al aanwezig is en welke uitdagingen en mogelijkheden mensen zelf zien.

We werken zoveel mogelijk vanuit lokale kennis en lokaal leiderschap. We werken samen met lokale organisaties en investeren in hun kennis en capaciteit.

Bij droogte kan de oplossing vervolgens bestaan uit een combinatie van landbouwkennis, water, een sterkere bodem, andere inkomstenbronnen en betere toegang tot markten.

Landbouwkennis die meer mogelijkheden geeft

Kafene uit Kenia was lange tijd gewend om zaden te planten en vervolgens af te wachten of er voldoende regen kwam. Het bleef daardoor onzeker hoeveel voedsel haar gezin uiteindelijk kon oogsten.

Via een melkproject leerde zij een andere manier om voedsel en inkomen te verkrijgen.

Kafene leerde onder andere welk gras geschikt is als voer voor koeien en hoe ze dat gras kan laten groeien, oogsten en bewaren. Ook leerde ze omgaan met koeien en melken. Na de training gingen zij en haar man met die kennis aan de slag.

De melk gebruiken zij zelf en verkopen ze. Met dat inkomen kan het gezin eten kopen, het huis verbeteren en bijdragen aan de opleiding van de kinderen.

Het voorbeeld van Kafene betekent niet dat melkveehouderij overal de oplossing tegen droogte is. Het laat wel zien waarom kennis en verschillende manieren om inkomen te verdienen belangrijk zijn wanneer landbouw onzeker wordt.

Lees het verhaal van Kafene.

Bijenteelt als aanvullende inkomstenbron in Kitui

Ook bij Justus in Kitui zien we hoe een andere inkomstenbron kan helpen.

Toen ons Honey Value Chain Project begon, besloot Justus mee te doen. Hij startte voorzichtig met tien moderne bijenkasten en volgde trainingen over het opzetten van een bijenstal en het oogsten en verwerken van honing.

We ondersteunden met kennis en moderne kasten en hielpen bij de verbinding met coöperaties. Via die samenwerking kunnen boeren hun honing gezamenlijk verkopen.

Justus heeft zijn bijenhouderij inmiddels uitgebreid naar zestig kasten. In het beschreven oogstjaar leverden zijn kasten 235 kilo honing op, met een opbrengst van 63.450 Keniaanse shilling. Daarmee betaalt hij onder andere voedsel en schoolgeld en investeert hij verder in zijn onderneming.

In een gebied waar traditionele gewassen onder druk staan door onregelmatige regen kan een aanvullende inkomstenbron meer zekerheid geven.

Lees hoe Justus met bijenteelt aan zijn toekomst bouwt.

Water als basis voor een weerbare gemeenschap

Zonder water kunnen mensen niet gezond leven, vee niet drinken en gewassen niet groeien. Daarom is water een belangrijk onderdeel van onze aanpak in Kenia.

We werken aan toegang tot schoon en veilig water door bijvoorbeeld watersystemen aan te leggen of te herstellen. We trainen mensen in gemeenschappen ook in het onderhoud en de schoonmaak van deze voorzieningen. Zo gaat het niet alleen om het bouwen van een waterpunt, maar ook om het functioneren ervan op de langere termijn.

In Kenia werken we onder meer aan watersystemen in gebieden als Loitokitok en Siaya. De toegang tot water helpt niet alleen landbouw en veeteelt. Een waterpunt dichter bij huis betekent ook dat mensen minder lang onderweg hoeven te zijn en meer tijd overhouden voor school of werk.

Lees meer over hoe we werken aan schoon en veilig water.

Bodem en landschap beschermen

Water alleen is niet genoeg. Een landschap moet het beschikbare water ook kunnen opnemen en vasthouden.

Daarom kijken we in onze landbouw- en klimaatprogramma’s waar passend ook naar bodemkwaliteit en herstel van het landschap.

Boeren kunnen bijvoorbeeld leren hoe zij organisch materiaal gebruiken, compost maken of hun grond beschermen tegen erosie. 

In Kenia werken we daarnaast aan herstel van wetlands en worden bomen bij scholen geplant. Wetlands kunnen overtollig water vasthouden en bomen helpen de bodem en het landschap herstellen.

Lokale kennis is het vertrekpunt

Mensen in Kenia kennen hun grond, hun vee, hun omgeving en de veranderingen daarin zelf het beste.

Daarom willen we oplossingen niet van bovenaf opleggen. We werken samen met lokale organisaties en gemeenschappen en kijken naar wat lokaal aanwezig is: kennis, vaardigheden, natuurlijke hulpbronnen, ondernemerschap en bestaande netwerken.

We willen lokaal leiderschap en eigenaarschap versterken, omdat verandering sterker kan blijven als gemeenschappen zelf richting geven aan hun toekomst.

Dat betekent ook dat de oplossing er overal anders uit kan zien. In Kitui kan bijenteelt kansen bieden. Elders kan een melkproject, waterproject, bodemherstel of een andere lokale waardeketen beter aansluiten.

Van hulp bij droogte naar een sterker bestaan

Wanneer mensen acuut te weinig water of voedsel hebben, kan directe hulp nodig zijn. Maar bij terugkerende droogte en ander extreem weer is alleen reageren op de volgende crisis niet voldoende.

Daarom combineren we hulp in crisissituaties met investeringen voor de langere termijn.

Ons doel is dat mensen niet alleen vandaag worden geholpen, maar meer mogelijkheden krijgen om ook een volgende tegenvaller op te vangen.

Help gezinnen in Kenia bouwen aan een weerbare toekomst

In Kenia ontmoeten we mensen die dagelijks zoeken naar manieren om goed voor hun gezin te zorgen, ook wanneer regen uitblijft of oogsten tegenvallen.

Samen met lokale partners werken we aan voedselzekerheid, water, klimaatadaptatie en mogelijkheden om inkomen te verdienen. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan bij de kennis en kracht die in gemeenschappen zelf aanwezig zijn.

Wil je bijdragen aan duurzame verandering voor mensen die te maken hebben met armoede, uitsluiting en crisis?

Geef voor mensen in nood.

Veelgestelde vragen over droogte in Kenia

Heeft heel Kenia last van droogte?

Nee. De omstandigheden verschillen sterk per regio en regenseizoen. Kenia heeft gebieden waar voldoende regen valt en droge en semi-droge gebieden waar watertekorten regelmatig voorkomen..

Hoeveel van Kenia bestaat uit droge gebieden?

De droge en semi-droge gebieden beslaan ongeveer 80 procent van het Keniaanse landoppervlak. 

Waarom is droogte zo’n groot probleem voor boeren in Kenia?

Boeren en veehouders kunnen voor voedsel en inkomen sterk afhankelijk zijn van regen. Als regen uitblijft, kunnen gewassen mislukken en worden water en veevoer schaarser. Minder oogst betekent bovendien vaak minder inkomen om voedsel of andere noodzakelijke zaken te kopen.

Hoe kunnen boeren zich aanpassen aan droogte?

Dat verschilt per gebied. Mogelijkheden zijn onder andere beter beheer van bodem en water, bescherming en herstel van het landschap, passende landbouwmethoden en het spreiden van inkomsten. Ook samenwerking binnen bijvoorbeeld een coöperatie kan helpen om producten beter te verkopen.

Hoe helpt Dorcas boeren in Kenia?

We werken samen met mensen en lokale partners aan onder andere landbouw, ondernemerschap, water, klimaatadaptatie en herstel van natuurlijke hulpbronnen. Concrete voorbeelden zijn melkveehouderij, bijenteelt in Kitui, watersystemen en projecten voor herstel van het landschap. Welke ondersteuning wordt ingezet, verschilt per gemeenschap.

Waarom zijn een gezonde bodem en bomen belangrijk bij droogte?

Een gezonde bodem kan meer water vasthouden, waardoor gewassen langer gebruik kunnen maken van aanwezig vocht. Bomen kunnen de bodem beschermen, schaduw geven en bijdragen aan herstel van het landschap. Op de school van Joy in Kenia zijn bijvoorbeeld 300 bomen geplant die door de leerlingen zelf worden verzorgd.