De impact van goede sanitatie
Goede sanitatie helpt mensen gezond, veilig en waardig te leven. Het gaat om veilige toiletten en latrines en om de veilige opvang, afvoer en behandeling van ontlasting en afvalwater.
Wereldwijd ontbreekt die basis voor miljarden mensen. Volgens het gezamenlijke monitoringsprogramma van WHO en UNICEF hadden in 2024 3,4 miljard mensen geen toegang tot veilig beheerde sanitatie. 1,7 miljard mensen hadden thuis geen basisvoorziening om hun handen te wassen met water en zeep.
Gebrekkige sanitatie vergroot het risico dat ziekteverwekkers in water, voedsel en de leefomgeving terechtkomen. Daardoor kunnen onder meer diarree en cholera zich verspreiden.
We werken samen met lokale partners en gemeenschappen aan water, sanitatie en hygiëne. Deze drie onderdelen worden samen WASH genoemd.
Wat is sanitatie?
Sanitatie gaat over de veilige omgang met menselijke ontlasting en afvalwater. Daarvoor zijn goede toiletten of latrines nodig, maar ook systemen waarmee afval veilig wordt opgevangen, afgevoerd of behandeld.
Schoon water en persoonlijke hygiëne zijn nauw verbonden met sanitatie. Ze vormen samen WASH: Water, Sanitation and Hygiene. Schoon water is bijvoorbeeld nodig om handen te wassen en sanitaire voorzieningen schoon te houden. Goede sanitatie helpt voorkomen dat waterbronnen vervuild raken.
Lees meer over schoon en veilig water.
Waarom is goede sanitatie nodig?
Gezondheid
Ontlasting die niet veilig wordt opgevangen en verwerkt, kan ziekteverwekkers verspreiden via water, voedsel of de leefomgeving. Veilige sanitaire voorzieningen en goede hygiëne verkleinen deze risico’s.
Waardigheid en veiligheid
Een veilig toilet bij huis, school of een opvanglocatie geeft privacy. Dat is onder meer van betekenis voor vrouwen en meisjes, die extra risico kunnen lopen wanneer zij voor toiletgebruik een afgelegen plaats moeten zoeken.
Een voorziening moet daarom passen bij de mensen die haar gebruiken. Bereikbaarheid, veiligheid, toegankelijkheid, schoonmaak en onderhoud horen vanaf het begin bij de keuzes rond sanitatie.
Onderwijs en menstruatiehygiëne
Ook op school zijn water en sanitatie nodig. Veilige toiletten, water en menstruatieproducten maken het voor meisjes makkelijker om tijdens hun menstruatie lessen te blijven volgen.
In Tanzania werken we samen met scholen, kerken en lokale leiders aan water, latrines, menstruatieproducten en voorlichting. In 2025 hielp onze ondersteuning rond menstruatiehygiëne daar 3.200 meisjes om op school te blijven.
Hoe werken we aan sanitatie?
Water is een van onze zeven programmathema’s. We werken daarbij zoveel mogelijk vanuit lokale kennis, samenwerking en verantwoordelijkheid.
Veilige voorzieningen
Samen met partners en gemeenschappen werken we aan waterpunten en sanitaire voorzieningen, waaronder latrines. Bij watersystemen gaat het bijvoorbeeld om waterpompen, waterputten, pijpleidingen, opslag en zuivering.
Uitgebreidere informatie over deze watersystemen staat op onze pagina over schoon en veilig water.
Hygiëne en menstruatie
Voorzieningen moeten veilig gebruikt en onderhouden kunnen worden. Daarom hoort voorlichting over hygiëne bij verschillende projecten.
In Tanzania werken we bijvoorbeeld aan toiletten en kraantjes, menstruatievoorlichting en wasbaar maandverband. Zo pakken scholen en gemeenschappen praktische voorzieningen en kennis samen aan.
Lokaal beheer en samenwerking
Een waterpunt of latrine blijft alleen bruikbaar als duidelijk is wie verantwoordelijk is voor gebruik, schoonmaak en onderhoud. Daarom werken we samen met lokale organisaties, gemeenschappen en andere betrokken partijen.
In Kenia werken we bij water- en sanitatieprojecten onder andere samen met lokale overheden en het bedrijfsleven. In 2025 verbeterde een water- en sanitatieproject in Loitokitok de toegang tot water voor afgelegen veehoudersgemeenschappen en werden twee belangrijke stroomgebieden beschermd.
Water en sanitatie bij noodsituaties
Door oorlog, overstromingen of andere crises kunnen water- en sanitaire voorzieningen uitvallen. Vervuild water en slechte hygiëne vergroten dan het risico op ziekten.
In zulke situaties kunnen we met lokale partners zorgen voor bijvoorbeeld schoon water, sanitaire voorzieningen, zeep en hygiënevoorlichting. In Jemen ondersteunen we momenteel onder meer hulp rond schoon water en hygiëne vanwege door water overgedragen ziekten zoals cholera.
Lees meer over Paraat in Nood.
Voorbeelden uit ons werk
Kenia
Op het platteland van Kenia werken we aan schoon water en sanitaire voorzieningen. Dat doen we samen met gemeenschappen en andere lokale partijen.
In Siaya kregen huishoudens in gemarginaliseerde omstandigheden in 2025 dagelijks 60 liter veilig water. Het water- en sanitatieproject in Loitokitok verbeterde daarnaast de toegang tot water voor afgelegen gemeenschappen.
Lees meer over ons werk in Kenia.
Tanzania
In Tanzania werken we met scholen, kerken en lokale leiders aan water, hygiëne en sanitatie. Projecten omvatten onder meer latrines, kraantjes, menstruatieproducten en voorlichting over menstruatie.
Deze ondersteuning hielp in 2025 3.200 meisjes om op school te blijven.
Lees meer over ons werk in Tanzania.
Help mee aan schoon water en goede sanitatie
Veilige sanitaire voorzieningen, schoon water en kennis over hygiëne beschermen de gezondheid en waardigheid van mensen.
Met jouw steun werken we samen met lokale partners en gemeenschappen aan voorzieningen die passen bij hun situatie en lokaal kunnen worden gebruikt en onderhouden.
Veelgestelde vragen over sanitatie
Wat betekent sanitatie?
Sanitatie is de veilige opvang, afvoer en verwerking van menselijke ontlasting en afvalwater. Veilige toiletten en latrines zijn daar een belangrijk onderdeel van.
Wat is het verschil tussen sanitatie en hygiëne?
Sanitatie gaat over voorzieningen en systemen voor ontlasting en afvalwater. Hygiëne gaat over gedrag en handelingen die de verspreiding van ziekteverwekkers beperken, zoals handen wassen. Samen met water vormen ze WASH.
Wat betekent WASH?
WASH staat voor Water, Sanitation and Hygiene: water, sanitatie en hygiëne. De drie onderdelen hangen nauw met elkaar samen.
Wat doen we aan sanitatie?
We werken samen met lokale partners en gemeenschappen aan onder meer sanitaire voorzieningen, watersystemen en voorlichting over hygiëne. Welke aanpak nodig is, verschilt per locatie.
Waar werken we aan water en sanitatie?
We werken onder andere aan watersystemen in Zuid-Soedan, Kenia, Ethiopië en Jemen. In Tanzania werken we ook aan sanitaire voorzieningen en menstruatiehygiëne.
